Miras Hukuku

Der Tod eines geliebten Menschen stellt immer ein einschneidendes Erlebnis dar. Auf die Hinterbliebenen kommt dann gerade in dieser schwierigen Zeit noch ein gro├čer b├╝rokratischer Aufwand zu: die Regelung der Bestattung des oder der Verstorbenen, Amtsg├Ąnge, die Aufl├Âsung bestehender Vertr├Ąge des oder der Verstorbenen, den Ausgleich aufgelaufener Rechnungen uvm.

Zu allem ├ťberfluss melden oftmals noch Angeh├Ârige und Verwandte unerwartete Erbanspr├╝che an, was nicht selten zu einem Erbrechtsstreit unter den Hinterbliebenen ausartet.

1. T├╝rk Miras Hukuku Kimleri ─░lgilendiriyor?

Uluslararas─▒ ├ľzel Hukuk

T├╝rk Miras Hukuku, sadece Almanya┬┤da ikamet eden T├╝rk vatanda┼člar─▒ i├žin de─čil, T├╝rkiye ile Almanya aras─▒ndaki hem ekonomik hem de ┼čahsi d├╝zeydeki geni┼č kapsaml─▒ y├╝k├╝ml├╝l├╝kler nedeniyle, T├╝rkiye┬┤de gayrimenkul sahibi t├╝m bireyler i├žin ├žok b├╝y├╝k ├Ânem arz etmektedir. Bu durum, T├╝rkiye┬┤de gayrimenkul sahibi t├╝m ki┼čileri (miras├ž─▒lar─▒); ├Âzellikle, T├╝rkiye┬┤nin G├╝ney sahillerinde (├Ârn., Antalya veya Alanya) yazl─▒k konutlar─▒ bulunanlar─▒, ├žok yak─▒ndan ilgilendirmektedir.

T├╝rk Miras Hukuku, Alman Miras Hukuku ile bir├žok a├ž─▒dan ortak ├Âzellik ta┼č─▒maktad─▒r. Bu ba─člamda, T├╝rk Miras Hukuku┬┤ndaki ├žo─ču ilke; ├Ârn., miras z├╝mreleri ve yedek miras├ž─▒l─▒k (miras├ž─▒n─▒n miras b─▒rakandan ├Ânce vefat etmesi durumunda/ ebeveynlerinden ├Ânce vefat eden ├žocuklar), Alman Miras Hukuku ile mukayese edilebilir niteliktedir. Bu benzerliklerin yan─▒nda, iki ├╝lke hukuku aras─▒nda yasal miras├ž─▒lar bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemli sonu├žlar do─čuracak ciddi farkl─▒l─▒klar da mevcuttur. ├ľrne─čin, vasiyetname ile yasal mirastan yoksun b─▒rak─▒lan miras├ž─▒lar─▒n durumu, Alman ve T├╝rk Miras Hukuku a├ž─▒s─▒ndan farkl─▒l─▒k arz etmektedir. Burada as─▒l ├Ânemli olan, erken a┼čamada uygun/yerinde kararlar alabilmek i├žin hukuki durumun bir an ├Ânce a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturulmas─▒d─▒r.

Uygulamadaki farkl─▒l─▒klar ├Âzellikle,

  • E┼člerin miras paylar─▒/oranlar─▒,
  • Ortak vasiyetnamenin ge├žersizli─či,
  • Tenkis davas─▒ (bkz. Sakl─▒ Pay Hukuku),
  • Miras├ž─▒l─▒─č─▒n ispat─▒ konular─▒nda kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r.

Almanya`da Miras Hukuku

Ben Katja Habermann, HamburgÔÇÖda ya┼č─▒yorum ve miras hukuku alan─▒nda uzman avukat─▒m. Alman Miras Hukukunun temelleri, bug├╝nk├╝ videomun konusunu olu┼čturmaktad─▒r.

2. ├ľl├╝me Ba─čl─▒ Tasarruflar Nedir ve Kimler Malvarl─▒─č─▒nda Tasarrufta Bulunabilir?

Mirasb─▒rakan, malvarl─▒─č─▒n─▒n tamam─▒nda ya da bir k─▒sm─▒nda ├Âl├╝m├╝nden itibaren ge├žerli olmak ├╝zere bir tak─▒m tasarruflarda bulunabilir. Mirasb─▒rakan─▒n ├╝zerinde tasarruf etmedi─či k─▒s─▒m kural olarak yasal miras├ž─▒lar─▒na (altsoy, ├╝stsoy ve/veya e┼če) kalmaktad─▒r. T├╝rk Miras Hukuku┬┤nda ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar iki ┼čekilde vuku bulmaktad─▒r: Vasiyetname ve Miras S├Âzle┼čmesi. ├ľncelikle, mirasb─▒rakan ki┼či vasiyetname d├╝zenleyerek ├Âl├╝m├╝nden itibaren ge├žerli olmak ├╝zere malvarl─▒─č─▒n─▒ miras├ž─▒lar─▒ aras─▒nda payla┼čt─▒rabilir. Ki┼činin hukuken ge├žerli bir vasiyetname d├╝zenleyebilmesi i├žin ay─▒rt etme g├╝c├╝ne (temyiz kudreti) sahip ve onbe┼č ya┼č─▒n─▒ doldurmu┼č olmas─▒ gerekmektedir (TMK m.502).

T├╝rk Miras Hukuku┬┤nda ki┼čiye tan─▒nan bir di─čer imk├ón ise, miras s├Âzle┼čmesi yoluyla ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarrufta bulunmakt─▒r. Ki┼činin miras s├Âzle┼čmesi d├╝zenleyebilmesi i├žin ay─▒rt etme g├╝c├╝ne sahip ve ergin olmas─▒, k─▒s─▒tl─▒ bulunmamas─▒[1] gerekir (TMK m.503). O halde, 18 ya┼č─▒n─▒ doldurmu┼č, ay─▒rt etme g├╝c├╝ne sahip ve herhangi bir ┼čekilde kanundan kaynakl─▒ k─▒s─▒tl─▒l─▒k sebeplerini haiz olmayan her T├╝rk vatanda┼č─▒ miras s├Âzle┼čmesi d├╝zenleyebilmektedir. Miras s├Âzle┼čmesiyle miras─▒n─▒ veya belirli bir mal─▒n─▒ miras├ž─▒ya b─▒rakma y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ alt─▒na giren mirasb─▒rakan, malvarl─▒─č─▒nda eskisi gibi tasarruf edebilecektir. Burada belirtmek gerekir ki, mirasb─▒rakan─▒n miras s├Âzle┼čmesindeki y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ ile ba─čda┼čmayan di─čer ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar─▒na veya ba─č─▒┼člamalar─▒na itiraz edilebilmektedir (TMK m.527/2).

├ľl├╝me Ba─čl─▒ Tasarruflar Hangi Durumlarda Ge├žersiz Olur?

Baz─▒ durumlarda, mirasb─▒rakan─▒n yapt─▒─č─▒ ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar ge├žersiz say─▒labilmektedir. Mirasb─▒rakan─▒n yan─▒lma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi alt─▒nda yapt─▒─č─▒ vasiyetname ya da miras s├Âzle┼čmeleri ge├žerlilik arz etmemektedir (TMK m.504). Ancak mirasb─▒rakan, yan─▒ld─▒─č─▒n─▒ ya da aldat─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendi─či veya korkutma ya da zorlaman─▒n etkisinden kurtuldu─ču andan ba┼člayarak 1 y─▒l i├žerisinde tasarrufundan d├Ânme imk├ón─▒na sahiptir. Mirasb─▒rakan, bu s├╝re zarf─▒nda tasarrufundan d├Ânmedi─či takdirde, s├Âz konusu tasarruf ge├žerli say─▒lmaktad─▒r. O halde, mirasb─▒rakan irade sakatl─▒─č─▒ yaratan durumu ├Â─črendi─či veya iradeyi sakatlayan durumun ortadan kalkt─▒─č─▒ tarihten itibaren ancak 1 y─▒l i├žinde tasarrufun iptali davas─▒ a├žabilmektedir. Aksi halde, mirasb─▒rakan dava hakk─▒n─▒ kaybetmekte ve ileride tasarrufun ge├žersizli─čini ileri s├╝rememektedir.

Siz de yukar─▒da bahsedilen sebeplerden ├Ât├╝r├╝ ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarrufunuzun ge├žersiz oldu─čunu iddia etmekte iseniz, Elbinsel Kanzlei ve alan─▒nda uzman avukatlar─▒ndan hukuki destek alabilirsiniz.

├ľl├╝me Ba─čl─▒ Tasarruflar Nas─▒l Yorumlanmal─▒d─▒r?

Vasiyetname ya da miras s├Âzle┼čmesinde as─▒l olan, mirasb─▒rakan─▒n iradesidir. ├ľl├╝me ba─čl─▒ tasarrufta ki┼činin veya bir┼čeyin belirtilmesinde a├ž─▒k yan─▒lma halinde mirasb─▒rakan─▒n ger├žek arzusu kesin olarak tespit edilebildi─či takdirde, tasarruf bu arzuya g├Âre d├╝zeltilmelidir (TMK m.504). O halde, ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar─▒n yorumunda herhangi bir uyu┼čmazl─▒k olmas─▒ halinde, mirasb─▒rakan─▒n ger├žek arzusu tespit edilmeye ve tasarrufun bu arzuya g├Âre yorumlanmas─▒na ├Âzen g├Âsterilmelidir. ├ľl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar─▒n yorumu konusundaki uyu┼čmazl─▒klarda, tespit davas─▒ a├žma imk├ón─▒ mevcuttur. Elbinsel Kanzlei, m├╝vekkillerine bu konuda her t├╝rl├╝ dan─▒┼čmanl─▒k ve dava takibi hizmetlerini vermektedir.

├ľl├╝me Ba─čl─▒ Tasarruflar─▒n ├çe┼čitleri Nelerdir?

Mirasb─▒rakan, vasiyetname veya miras s├Âzle┼čmesini birtak─▒m ko┼čullara ya da m├╝kellefiyetlere (y├╝klemelere) ba─člayabilir. Bu takdirde, mirasb─▒rak─▒lan ki┼či/ki┼čiler bu ko┼čullar─▒n ya da y├╝klemelerin yerine getirilmesi halinde tasarrufa hak kazanabilmektedirler (TMK m.515). ├ľrne─čin, mirasb─▒rakan vasiyetinde hissedar─▒ bulundu─ču arsas─▒n─▒ ileride parselasyon yap─▒lmas─▒ halinde olu┼čacak parsellerden herhangi birinin miras├ž─▒ya b─▒rak─▒lmas─▒n─▒ ┼čart ko┼čabilir.[2]

Bu noktada ├Ânemle belirtmek gerekir ki, mirasb─▒rakan─▒n hukuka veya ahlaka ayk─▒r─▒ ┼čart veya y├╝klemeleri, s├Âz konusu ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarrufun da ge├žersiz say─▒lmas─▒na yol a├žmaktad─▒r. Di─čer bir ifadeyle, i├žinde hukuka ya da ahlaka ayk─▒r─▒ ko┼čullar bar─▒nd─▒ran vasiyetname ya da miras s├Âzle┼čmesi ge├žersiz hale gelmektedir. ├ľte yandan, mirasb─▒rakan─▒n vasiyetinde veya miras s├Âzle┼čmesindeyer alan, anlams─▒z ya da yaln─▒z ba┼čkalar─▒n─▒ rahats─▒z edici nitelikteki ko┼čul ve y├╝klemeleri yok say─▒lmakta, ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarrufun ge├žersizli─čine yol a├žmamaktad─▒r. O halde, anlams─▒z ya da rahats─▒z edici ko┼čul ve y├╝klemeler hi├ž koyulmam─▒┼č say─▒l─▒p, tasarruf ge├žerlili─čini korumaktad─▒r.

[1] TMK┬┤da yer verilen k─▒s─▒tl─▒l─▒k halleri: 1) Ak─▒l hastal─▒─č─▒ veya ak─▒l zay─▒fl─▒─č─▒ (TMK.m. 405), 2) Savurganl─▒k, alkol veya uyu┼čturucu madde ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, k├Ât├╝ ya┼čama tarz─▒, k├Ât├╝ y├Ânetim (TMK.m. 406), 3) Bir y─▒l veya daha uzun s├╝reli ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ ba─člay─▒c─▒ bir cezaya mahkum olmak (TMK.m. 407), 4) Ki┼činin kanunda belirtilen sebeplere dayanan talebi (TMK.m. 408).
[2] Y.2.HD. 14.06.2005- 2005/4530-2005/9190.

3. ├ľl├╝me Ba─čl─▒ Tasarruflar Ne ┼×ekilde Yap─▒labilir?

├ľl├╝me ba─čl─▒ tasarruflardan olan vasiyetname, resmi ┼čekilde veya mirasb─▒rakan─▒n el yaz─▒s─▒ ile ya da s├Âzl├╝ olarak yap─▒labilmektedir. Miras s├Âzle┼čmesi ise ancak resmi ┼čekilde yap─▒ld─▒─č─▒ takdirde ge├žerli olabilmektedir.

Vasiyetname

Resmi vasiyetname, iki tan─▒─č─▒n kat─▒l─▒m─▒yla resmi memur (sulh h├ókimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmi┼č di─čer bir g├Ârevli) taraf─▒ndan d├╝zenlenen vasiyetname t├╝r├╝d├╝r. Mirasb─▒rakan, tasarrufunda yer vermek istedi─či arzular─▒n─▒ resmi memura bildirir; ard─▒ndan, memur vasiyetnameyi yazar veya yazd─▒r─▒r ve okumas─▒ i├žin mirasb─▒rakana verir. Mirasb─▒rakan, vasiyetnameyi okur ve imzalar. Akabinde, memur vasiyetnameyi tarih koyarak imzalar. Son olarak, mirasb─▒rakan vasiyetnameyi okudu─čunu, bunun son arzular─▒n─▒ i├žerdi─čini tan─▒klara beyan eder. Tan─▒klar─▒n bu beyan─▒n kendi ├Ânlerinde yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve mirasb─▒rakan─▒ tasarrufa ehil g├Ârd├╝klerini vasiyetnameye yaz─▒p, imzalar─▒n─▒ atmalar─▒yla vasiyetname hukuken ge├žerli hale gelir. Bu noktada belirtmek gerekir ki, mirasb─▒rakan─▒n vasiyetnamenin i├žeri─čini tan─▒klara bildirme zorunlulu─ču yoktur.[1] Okuma ve yazma bilmeyen veya herhangi bir ┼čekilde imza yetene─čini haiz olmayan ki┼čiler de vasiyetname d├╝zenleyebilmektedirler.

El yaz─▒l─▒ vasiyetname ise, mirasb─▒rakan─▒n ba┼č─▒ndan sonuna kadar el yaz─▒s─▒ ile yazd─▒─č─▒ ve imzalad─▒─č─▒, a├ž─▒k bir ┼čekilde tarihin belirtildi─či vasiyetname t├╝r├╝d├╝r (TMK m.538). Mirasb─▒rakan, vasiyetnameyi saklanmak ├╝zere dilerse notere, sulh h├ókimine veya yetkili bir memura b─▒rakabilir.

S├Âzl├╝ vasiyetname, mirasb─▒rakan─▒n, yak─▒n ├Âl├╝m tehlikesi, ula┼č─▒m─▒n kesilmesi, hastal─▒k, sava┼č gibi ola─čan├╝st├╝ hallerde resmi veya el yaz─▒l─▒ vasiyetname d├╝zenleyememesi halinde, yapabildi─či bir di─čer vasiyetname t├╝r├╝d├╝r. Mirasb─▒rakan, son arzular─▒n─▒ iki tan─▒─ča anlat─▒r ve onlardan beyan─▒na uygun bir vasiyetname yazmalar─▒n─▒ veya yazd─▒rmalar─▒n─▒ ister. Ard─▒ndan bu vasiyet, sulh veya asliye mahkemesi h├ókimi ├Ân├╝nde beyan edilir. Dikkat edilmesi gerekir ki, mirasb─▒rakan i├žin sonradan resmi veya el yaz─▒l─▒ vasiyetname yapma olana─č─▒n─▒n do─čmas─▒ halinde, bu tarihin ├╝zerinden bir ay ge├žmesiyle s├Âzl├╝ vasiyet h├╝k├╝mden d├╝┼čmektedir.[2]

Mirasb─▒rakan, vasiyetinin tamam─▒ndan veya bir k─▒sm─▒ndan yeni ve ge├žerli bir vasiyetname yapmak suretiyle her zaman d├Ânebilmektedir. Bunun d─▒┼č─▒nda, yok etmek suretiyle de vasiyetnameden d├Ânme imk├ón─▒ mevcuttur. Ayn─▒ zamanda, mirasb─▒rakan ├Ânceki vasiyetnamesini ortadan kald─▒rmaks─▒z─▒n yeni bir vasiyetname de d├╝zenleyebilmektedir. Bu takdirde, yeni vasiyetname kural olarak eskisinin yerini almaktad─▒r (TMK m.542 vd.).

Miras S├Âzle┼čmesi

Miras s├Âzle┼čmesi, vasiyetnamenin aksine, ancak resmi ┼čekilde d├╝zenlendi─či takdirde ge├žerli hale gelmektedir. Mirasb─▒rakan ve miras├ž─▒/miras├ž─▒lar, arzular─▒n─▒ ayn─▒ anda resmi memur huzurunda beyan etmek ve d├╝zenlenen s├Âzle┼čmeyi memurun ve iki tan─▒─č─▒n ├Ân├╝nde imzalamak suretiyle miras s├Âzle┼čmesini ge├žerli bir ┼čekilde meydana getirirler (TMK m.545). Miras s├Âzle┼čmesi, taraflar─▒n yaz─▒l─▒ anla┼čmalar─▒yla her zaman ortadan kald─▒r─▒labilir (TMK m.546/1). Mirasb─▒rakan, tek tarafl─▒ olarak da miras s├Âzle┼čmesini ortadan kald─▒rabilir. ┼×ayet miras s├Âzle┼čmesiyle miras├ž─▒ atanan veya kendisine belirli bir mal b─▒rak─▒lan ki┼či, mirastan ├ž─▒karma sebebi olu┼čturan herhangi bir davran─▒┼čta bulunursa[3]; mirasb─▒rakan, miras s├Âzle┼čmesini tek tarafl─▒ olarak sonland─▒rabilir (TMK m.546). Miras s├Âzle┼čmesi ile taraflardan biri di─čerine veya ├╝├ž├╝nc├╝ bir ┼čahsa hayatta iken belirli bir i┼čin yap─▒lmas─▒n─▒ ya da davran─▒┼č─▒n yerine getirmesini bor├žlanm─▒┼č olabilir.[4] S├Âz konusu i┼čin yap─▒lmamas─▒ ya da davran─▒┼č─▒n yerine getirilmemesi veya g├╝venceye ba─članmamas─▒ durumunda, bunlar─▒ isteme hakk─▒ bulunan taraf miras s├Âzle┼čmesinden d├Ânebilmektedir (TMK m.547). Son olarak, miras s├Âzle┼čmesiyle miras├ž─▒ atanan veya kendisine belirli bir mal b─▒rak─▒lan ki┼činin mirasb─▒rakandan ├Ânce ├Âlmesi durumunda, miras s├Âzle┼čmesi kendili─činden ortadan kalkacakt─▒r (TMK m.548).

[1] TMK m.532-538.
[2] (TMK m.539-542)
[3] Miras├ž─▒l─▒ktan ├ž─▒karma sebepleri TMK┬┤nun 510.maddesinde ┼ču ┼čekilde belirtilmi┼čtir: 1. Miras├ž─▒, mirasb─▒rakana veya mirasb─▒rakan─▒n yak─▒nlar─▒ndan birine kar┼č─▒ a─č─▒r bir su├ž i┼člemi┼čse, 2. Miras├ž─▒, mirasb─▒rakana veya mirasb─▒rakan─▒n ailesi ├╝yelerine kar┼č─▒ aile hukukundan do─čan y├╝k├╝ml├╝l├╝klerini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de yerine getirmemi┼čse.
[4] ├ľz Se├žer, Miras S├Âzle┼čmesinden Tek Tarafl─▒ D├Ânme, TBB Dergisi 2014 (111), s.52.

4. ├ľl├╝me Ba─čl─▒ Tasarruflar Nas─▒l ─░ptal Edilir?

Vasiyetname veya miras s├Âzle┼čmesinin iptali i├žin mutlaka dava a├ž─▒lmas─▒ gerekmektedir. ├ľl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar─▒n iptali i├žin dava a├žma imk├ón─▒, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan miras├ž─▒ veya vasiyet alacakl─▒s─▒na belirli hallerde tan─▒nm─▒┼čt─▒r (TMK m.558/1). Bu durumlar:

  • Tasarruf mirasb─▒rakan─▒n tasarruf ehliyeti bulunmad─▒─č─▒ bir s─▒rada yap─▒lm─▒┼čsa,
  • Tasarruf yan─▒lma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yap─▒lm─▒┼čsa,
  • Tasarrufun i├žeri─či, ba─čland─▒─č─▒ ko┼čullar veya y├╝klemeler hukuka veya ahl├óka ayk─▒r─▒ ise,
  • Tasarruf kanunda ├Âng├Âr├╝len ┼čekillere uyulmadan yap─▒lm─▒┼čsa (TMK m.557).

Yukar─▒da bahsedilen iptal sebeplerinin varl─▒─č─▒ halinde, ilgili ki┼čiler ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarrufun tamam─▒n─▒n veya bir k─▒sm─▒n─▒n iptalini h├ókimden isteyebilirler (TMK m.558/2).

─░ptal davas─▒ a├žma hakk─▒ s─▒n─▒rs─▒z de─čildir, aksine kanunda belirli s├╝relere tabi tutulmu┼čtur. ┼×├Âyle ki, ÔÇ×─░ptal davas─▒ a├žma hakk─▒, davac─▒n─▒n tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi oldu─čunu ├Â─črendi─či tarihten ba┼člayarak bir y─▒l ve her h├ólde vasiyetnamelerde a├ž─▒lma tarihinin, di─čer tasarruflarda miras─▒n ge├žmesi tarihinin ├╝zerinden, iyiniyetli daval─▒lara kar┼č─▒ on y─▒l, iyiniyetli olmayan daval─▒lara kar┼č─▒ yirmi y─▒l ge├žmekle d├╝┼čer (TMK m.559/1). ÔÇť

O halde, s├Âz konusu s├╝relere dikkat edilmesi hak kayb─▒ ya┼čanmamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k ├Ânem arz etmektedir. Elbinsel Kanzlei, deneyimli ve alan─▒nda uzman avukatlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla iptal davas─▒ a├ž─▒lmas─▒ ve dava takibi konular─▒nda her t├╝rl├╝ hukuki deste─či m├╝vekkillerine vermektedir.

5. Miras├ž─▒l─▒k Belgesi (Veraset ─░lam─▒) Nas─▒l ve Nereden Al─▒nabilir?

Ki┼čilerin yak─▒nlar─▒n─▒n vefat─▒ halinde tereke ├╝zerinde bir tak─▒m i┼člemler yapabilmeleri ve mirasa hak kazanabilmeleri i├žin miras├ž─▒ olduklar─▒n─▒ belgelemeleri gerekmektedir. Miras├ž─▒l─▒k belgesi veya di─čer ad─▒yla veraset ilam─▒, kimlerin hangi oranda miras├ž─▒ olduklar─▒n─▒ ispat eden resmi belgedir. Miras├ž─▒lar, sulh hukuk mahkemeleri veya noterlere ba┼čvurarak miras├ž─▒l─▒k belgesini temin edebilirler (TMK m.598/1). Birden fazla miras├ž─▒ olmas─▒ durumunda, tek bir miras├ž─▒n─▒n bile ilgili mercilere ba┼čvurusu miras├ž─▒l─▒k belgesinin al─▒nmas─▒ i├žin yeterlidir. Miras├ž─▒l─▒k belgesini almaya yasal miras├ž─▒lar kadar, atanm─▒┼č miras├ž─▒lar da yetkilidir. Vasiyetname veya miras s├Âzle┼čmesi ile atanm─▒┼č miras├ž─▒lar, hak sahibi olduklar─▒n─▒ ├Â─črendikleri tarihten itibaren bir ay i├žinde yetkili mercilerden miras├ž─▒l─▒k belgesi talep edebilirler (TMK m.598/2).

Miras├ž─▒l─▒k belgesinde ├╝zerinde durulmas─▒ gereken ├Ânemli bir husus ise, baz─▒ durumlarda noterlerin bu belgeyi vermeye yetkili olmamalar─▒d─▒r. ├ľrne─čin, n├╝fus kay─▒tlar─▒ miras├ž─▒l─▒k belgesi verilmesi konusunda yeterli olmamas─▒ veya yabanc─▒n─▒n miras├ž─▒ olmas─▒ gibi durumlarda, miras├ž─▒l─▒k belgesi d├╝zenlemeye yetkili merci sulh hukuk mahkemeleridir. O halde, Alman vatanda┼čl─▒─č─▒na ge├žmi┼č T├╝rk vatanda┼člar─▒n─▒n ya da ├žifte vatanda┼člar─▒n, miras├ž─▒l─▒k belgesi almak i├žin noterlere de─čil, sulh hukuk mahkemelerine ba┼čvurmalar─▒ gerekmektedir.

Elbinsel Kanzlei, T├╝rkiye┬┤de veya Almanya┬┤da ya┼čayan T├╝rk ya da Alman vatanda┼člar─▒na miras├ž─▒l─▒k belgesi al─▒nmas─▒ hususunda her t├╝rl├╝ dan─▒┼čmanl─▒k hizmetini vermektedir.

6. Mirasb─▒rakana Kimler Hangi Oranda Miras├ž─▒ Olurlar?

Mirasb─▒rakan─▒n yasal miras├ž─▒lar─▒; kan h─▒s─▒mlar─▒, sa─č kalan e┼či ve varsa evlatl─▒─č─▒d─▒r. Mirasb─▒rakan─▒n birinci derecede miras├ž─▒lar─▒, onun altsoyu, yani ├žocuklar─▒d─▒r. ├çocuklar mirasb─▒rakan─▒n miras─▒na e┼čit olarak miras├ž─▒d─▒rlar. Mirasb─▒rakandan ├Ânce ├Âlm├╝┼č olan ├žocuklar─▒n yerini kendi altsoylar─▒, yani ├žocuklar─▒ al─▒r (TMK m.495). Evlilik d─▒┼č─▒nda do─čmu┼č ├žocuklar, soyba─člar─▒ tan─▒ma veya h├ókim h├╝km├╝yle kuruldu─ču takdirde, baba y├Ân├╝nden evlilik i├ži h─▒s─▒mlar gibi miras├ž─▒l─▒k s─▒fat─▒n─▒ kazan─▒rlar (TMK m.498). ┼×ayet mirasb─▒rakan─▒n altsoyu yok ise; mirasb─▒rakan─▒n yasal miras├ž─▒lar─▒, onun ana ve babas─▒d─▒r(TMK m.496). Altsoyu, ana ve babas─▒ ve onlar─▒n da altsoyu bulunmayan mirasb─▒rakan─▒n miras├ž─▒lar─▒, b├╝y├╝k ana ve b├╝y├╝k babalar─▒d─▒r(TMK m.497). Mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝ halinde, sa─č kalan e┼či mirasa belirli oranlarda hak kazan─▒r. Mirasb─▒rakan─▒n sa─č kalan e┼či, mirasb─▒rakan─▒n ├žocuklar─▒ ile birlikte miras├ž─▒ olursa, miras─▒n d├Ârtte biri (1/4); mirasb─▒rakan─▒n ana ve babas─▒ ile birlikte miras├ž─▒ olursa, miras─▒n yar─▒s─▒ (1/2); mirasb─▒rakan─▒n b├╝y├╝k ana ve b├╝y├╝k babalar─▒ ve onlar─▒n ├žocuklar─▒ ile birlikte miras├ž─▒ olursa, miras─▒n d├Ârtte ├╝├ž├╝ (3/4) oran─▒nda mirasta hak sahibidir. Altsoyu, ├╝stsoyu ve onlar─▒n ├žocuklar─▒ bulunmayan mirasb─▒rakan─▒n tek miras├ž─▒s─▒ sa─č kalan e┼čidir (TMK m.499). Mirasb─▒rakan─▒n evl├ótl─▒k ve altsoyu, evl├ót edinene kan h─▒s─▒m─▒ gibi miras├ž─▒ olurlar. Evl├ótl─▒─č─▒n kendi ailesindeki miras├ž─▒l─▒─č─▒ da devam eder. Ancak mirasb─▒rakan ve h─▒s─▒mlar─▒, evl├ótl─▒─ča miras├ž─▒ olmazlar (TMK m.500). Kan h─▒s─▒mlar─▒, e┼či ve evlatl─▒─č─▒ olmayan mirasb─▒rakan─▒n t├╝m miras─▒ Devlete ge├žer (TMK m.501).

7. E┼čin Miras Hakk─▒ Yasal Olarak Tan─▒nmakta m─▒d─▒r?

Mirasb─▒rakan─▒n ├žocuklar─▒ kadar sa─č kalan e┼či de mirasta hak sahibidir. E┼čin miras├ž─▒l─▒─č─▒ yasal olarak tan─▒nmaktad─▒r. Mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝ halinde sa─č kalan e┼či mirasa belirli oranlarda hak kazanmaktad─▒r. Mirasb─▒rakan─▒n sa─č kalan e┼či, mirasb─▒rakan─▒n altsoyu ile birlikte miras├ž─▒ olursa, miras─▒n d├Ârtte biri (1/4); mirasb─▒rakan─▒n ana ve babas─▒ ile birlikte miras├ž─▒ olursa, miras─▒n yar─▒s─▒ (1/2); mirasb─▒rakan─▒n b├╝y├╝k ana ve b├╝y├╝k babalar─▒ ve onlar─▒n ├žocuklar─▒ ile birlikte miras├ž─▒ olursa, miras─▒n d├Ârtte ├╝├ž├╝ (3/4) oran─▒nda mirasta hak sahibidir (TMK m.499).

Mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝nden ├Ânce e┼člerin bo┼čanmalar─▒ halinde, ortada ge├žerli bir evlilik ba─č─▒ mevcut olmad─▒─č─▒ i├žin, e┼čler birbirlerine kar┼č─▒ miras├ž─▒l─▒k haklar─▒n─▒ kaybedeceklerdir. Bo┼čanma davas─▒ devam ederken e┼čin ├Âlmesi halinde, e┼čin miras├ž─▒lar─▒n─▒n davaya devam etme imk├ón─▒ mevcuttur. Dava sonucunda mahkeme e┼či kusurlu buldu─ču takdirde, e┼č mirasb─▒rakana miras├ž─▒ olamayacakt─▒r.[1]

E┼činiz, evliyken ya da bo┼čanma davan─▒z devam ederken vefat etmi┼č ve geride sizin de hak sahibi oldu─čunuz miras─▒n─▒ b─▒rakm─▒┼č olabilir. Hatta di─čer miras├ž─▒lar hakk─▒n─▒z─▒ alman─▒z─▒ engelleyici i┼člemlerde bulunuyor olabilir. Bu takdirde, zaman─▒nda ve uzman ki┼čilerden hukuki destek al─▒nmas─▒ hak kayb─▒ ya┼čanmamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├žok b├╝y├╝k ├Ânem arz etmektedir. Bu gibi durumlarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya iseniz, Elbinsel Kanzlei ve alan─▒nda uzman avukatlar─▒ndan hukuki destek alabilirsiniz.

[1] Y.2.HD. 30.5.2005-2005/5940-2005/8418.

8. Miras Nas─▒l Reddedilir?

Miras├ž─▒lar, mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝ ile mirasb─▒rakan─▒n hem alacaklar─▒ hem de bor├žlar─▒ndan sorumlu olmaktad─▒rlar. Baz─▒ hallerde, mirasb─▒rakan─▒n bor├žlar─▒ alacaklar─▒ndan fazla olabilir, hatta mirasb─▒rakan─▒n terekesi bor├žlar─▒ kar┼č─▒lamaya yetmeyebilir. Ya da sadece ki┼čisel sebeplerle miras├ž─▒ olmak istenmeyebilir. Bu gibi durumlarda, yasal ve atanm─▒┼č miras├ž─▒lar miras─▒ reddetme hakk─▒na sahiptirler. ├ľncelikle miras, ├╝├ž ay i├žinde reddolunabilir. Bu s├╝re, kural olarak, yasal miras├ž─▒lar i├žin mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝n├╝ ├Â─črendikleri; vasiyetname ile atanm─▒┼č miras├ž─▒lar i├žin mirasb─▒rakan─▒n tasarrufunun kendilerine resmen bildirildi─či tarihten itibaren i┼člemeye ba┼člar (TMK m.606). ├ť├ž ayl─▒k s├╝re zarf─▒nda miras─▒ reddetmeyen miras├ž─▒lar, miras─▒ kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z kazanm─▒┼č olurlar (TMK m.610/1). ├ľnemli sebeplerin varl─▒─č─▒ h├ólinde, sulh h├ókimi, taraflar─▒n yasal ret s├╝resini uzatabilir veya onlara yeni bir s├╝re tan─▒yabilir (TMK m.615).

Miras─▒n reddi, miras├ž─▒lar taraf─▒ndan sulh mahkemesine s├Âzl├╝ veya yaz─▒l─▒ beyanla yap─▒lmal─▒d─▒r. Bu beyan─▒n ge├žerli kabul edilebilmesi i├žin kay─▒ts─▒z ve ┼čarts─▒z olmas─▒ gerekir (TMK m.609). Yasal veya atanm─▒┼č miras├ž─▒lar─▒n miras─▒ reddetmeden vefat etmeleri durumunda ise, ret hakk─▒ bu ki┼čilerin miras├ž─▒lar─▒na ge├žmektedir. Bu durumda, s├Âz konusu miras├ž─▒lar i├žin ret s├╝resi kendilerinin mirasb─▒rakan─▒na miras─▒n ge├žti─čini ├Â─črendikleri tarihten itibaren i┼člemeye ba┼člamaktad─▒r (TMK m.608). ├ľnemle belirtmek gerekir ki, ret s├╝resi sona ermeden miras├ž─▒ olarak tereke i┼člemlerine kar─▒┼čan, terekenin ola─čan y├Ânetimi niteli─činde olmayan veya mirasb─▒rakan─▒n i┼člerinin y├╝r├╝t├╝lmesi i├žin gerekli olan─▒n d─▒┼č─▒nda i┼čler yapan ya da tereke mallar─▒n─▒ gizleyen veya kendisine maleden miras├ž─▒, miras─▒ reddetme hakk─▒n─▒ kaybetmektedir (TMK m.610/2). Mirasb─▒rakan─▒n birden fazla yasal miras├ž─▒s─▒ olmas─▒ halinde, miras├ž─▒lardan yaln─▒z birinin dahi miras─▒ reddetmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Bu takdirde, miras─▒ reddeden miras├ž─▒n─▒n pay─▒, miras a├ž─▒ld─▒─č─▒ zaman kendisi sa─č de─čilmi┼č gibi, di─čer hak sahiplerine ge├žmektedir (TMK m.611). Atanm─▒┼č miras├ž─▒n─▒n da miras─▒ reddetmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Miras─▒ reddeden atanm─▒┼č miras├ž─▒n─▒n pay─▒, mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarrufundan arzusunun ba┼čka t├╝rl├╝ oldu─ču anla┼č─▒lmad─▒k├ža, mirasb─▒rakan─▒n en yak─▒n yasal miras├ž─▒lar─▒na kalmaktad─▒r (TMK m.611/2).

Mirasb─▒rakan─▒n en yak─▒n miras├ž─▒lar─▒n─▒n tamam─▒n─▒n miras─▒ reddetmesi durumunda ise miras, sulh mahkemesince ifl├ós h├╝k├╝mlerine g├Âre tasfiye edilmekte ve arta kalan de─čerler miras─▒ reddetmemi┼čler gibi hak sahiplerine verilmektedir (TMK m.612). Mirasb─▒rakan─▒n altsoyunun tamam─▒n─▒n, di─čer bir deyi┼čle evlatl─▒k d├óhil ├žocuklar─▒n─▒n, miras─▒ reddetmesi h├ólinde, bunlar─▒n pay─▒ sa─č kalan e┼če ge├žmektedir (TMK m.613). Miras├ž─▒lar miras─▒ reddederken, kendilerinden sonra gelen miras├ž─▒lardan miras─▒ kabul edip etmeyeceklerinin sorulmas─▒n─▒ isteyebilmektedirler. Bu takdirde ret, sulh h├ókimi taraf─▒ndan daha sonra gelen miras├ž─▒lara bildirilmekte; bunlar bir ay i├žinde miras─▒ kabul etmezlerse miras reddedilmi┼č say─▒lmaktad─▒r (TMK m.614). ┼×ayet mirasb─▒rakan─▒n malvarl─▒─č─▒ borca bat─▒k ise; di─čer bir deyi┼čle, ├Âdemeden aczi a├ž─▒k├ža belli ya da resmen tespit edilmi┼čse, miras, miras├ž─▒lar─▒n beyan─▒na gerek duyulmadan h├╝kmen reddedilmi┼č say─▒lmaktad─▒r (TMK m.605). Son olarak, miras├ž─▒n─▒n malvarl─▒─č─▒n─▒n borcuna yetmemesi durumunda, kanun koyucu alacakl─▒lar─▒ korumak i├žin bir imk├ón getirmi┼čtir. Miras├ž─▒ s─▒rf alacakl─▒lar─▒na zarar vermek amac─▒yla miras─▒ reddetti─či takdirde, alacakl─▒ veya iflas dairesi, ret tarihinden ba┼člayarak alt─▒ ay i├žinde reddin iptalini dava edebilmektedirler (TMK m.617).

Miras─▒ reddetmeyi d├╝┼č├╝n├╝yor ya da miras─▒n reddi ile ilgili bir uyu┼čmazl─▒k ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya iseniz, Elbinsel Kanzlei ve alan─▒nda uzman avukatlar─▒ndan her t├╝rl├╝ hukuki deste─či alabilirsiniz.

9. Feragat Etmek M├╝mk├╝n M├╝d├╝r?

Miras├ž─▒lar ile mirasb─▒rakan, sa─čl─▒klar─▒nda anla┼čarak birbirlerinin miraslar─▒ndan vazge├žtiklerini ├Âng├Âren bir s├Âzle┼čme d├╝zenleyebilirler.

Mirastan Feragat S├Âzle┼čmesi Kimler Aras─▒nda Yap─▒l─▒r?

Mirastan feragat s├Âzle┼čmesinin taraflar─▒, mirasb─▒rakan ve miras├ž─▒lar─▒d─▒r. Bu noktada, mirasb─▒rakan─▒n sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒ ve sakl─▒ pay─▒ olsun veya olmas─▒n miras s├Âzle┼čmesi ya da vasiyetname ile atanm─▒┼č miras├ž─▒lar─▒ g├╝ndeme gelmektedir. Kural olarak, mirasb─▒rakan her iki t├╝r miras├ž─▒s─▒yla da feragat s├Âzle┼čmesi yapabilece─či halde, as─▒l ├Ânem ta┼č─▒yan mirasb─▒rakan─▒n sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒yla yapt─▒─č─▒ mirastan feragat s├Âzle┼čmesidir. Mirasb─▒rakan, sakl─▒ pay─▒ olmayan yasal miras├ž─▒lar─▒n─▒ ve vasiyetname ile atanm─▒┼č miras├ž─▒lar─▒n─▒, ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruf yaparak her zaman miras├ž─▒l─▒ktan ├ž─▒karma hakk─▒na sahiptir. Dolay─▒s─▒yla, mirastan feragat s├Âzle┼čmesi as─▒l olarak mirasb─▒rakan ve sakl─▒ payl─▒ miras├ž─▒lar─▒n─▒ ilgilendirmektedir.

Mirastan feragat s├Âzle┼čmesi, kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak mirasb─▒rakan─▒n ve muhtemel miras├ž─▒n─▒n birbirlerinin miraslar─▒ndan feragat etmeleri ┼čeklinde de ger├žekle┼čebilir. Bu duruma en ├žok e┼čler aras─▒nda rastlanmaktad─▒r. Mirastan feragat s├Âzle┼čmesi yap─▒ld─▒─č─▒ takdirde, mirastan feragat eden miras├ž─▒, mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝ halinde do─čacak miras├ž─▒l─▒k s─▒fat─▒n─▒ kaybetmektedir (TMK m.528/2). Mirasb─▒rakan, her z├╝mredeki miras├ž─▒s─▒yla, yani birinci derece (altsoy) ya da ikinci derece (├╝stsoy) miras├ž─▒lar─▒yla mirastan feragat s├Âzle┼čmesi yapabilmektedir.

Mirastan Feragat S├Âzle┼čmesinin T├╝rleri Nelerdir?

Mirastan feragat s├Âzle┼čmesi, bir kar┼č─▒l─▒k al─▒narak (ivazl─▒) veya kar┼č─▒l─▒k al─▒nmadan (ivazs─▒z) ┼čekilde yap─▒labilmektedir. Bu kar┼č─▒l─▒k, herhangi bir miktar para, menkul ya da gayrimenkul olabilir. ┼×ayet kar┼č─▒l─▒k al─▒nmadan yap─▒ld─▒ysa, feragat muhtemel miras├ž─▒n─▒n altsoyunu etkilememektedir. Di─čer taraftan, bir kar┼č─▒l─▒k sa─članarak yap─▒lan mirastan feragat, s├Âzle┼čmede aksi ├Âng├Âr├╝lmedik├že, feragat edenin altsoyu i├žin de sonu├ž do─čurmaktad─▒r (TMK m.528/3).

Bir kar┼č─▒l─▒k al─▒narak yap─▒lan mirastan feragat s├Âzle┼čmesinde muhtemel miras├ž─▒, ald─▒─č─▒ kar┼č─▒l─▒─č─▒n ileride do─čacak sakl─▒ pay─▒ndan daha az olmas─▒ halinde, herhangi bir itirazda bulunamamaktad─▒r. Bu noktada, miras├ž─▒n─▒n ileride do─čmas─▒ muhtemel miras hakk─▒n─▒ pe┼činen ald─▒─č─▒ kabul edilmektedir. O halde, kar┼č─▒l─▒─č─▒n az oldu─čunu d├╝┼č├╝nen miras├ž─▒, feragat s├Âzle┼čmesinin yap─▒lmas─▒ a┼čamas─▒nda kar┼č─▒l─▒─ča m├╝dahale etmelidir; aksi halde, ileride bu hakk─▒n─▒n kaybetmektedir. Ayn─▒ ┼čekilde, mirasb─▒rakan da verdi─či kar┼č─▒l─▒─č─▒ ileride geri isteyememektedir.

Miras─▒ndan feragat etmek isteyen miras├ž─▒, ileride do─čacak miras─▒n─▒n tamam─▒ndan ya da bir k─▒sm─▒ndan feragat edebilir. Hatta belirli bir tereke de─čerinden dahi, ├Ârne─čin, ev ya da arsa, feragat edilebilmesi m├╝mk├╝nd├╝r.

Mirastan Feragat S├Âzle┼čmesi Ne ┼×ekilde Yap─▒lmal─▒d─▒r?

Mirastan feragat s├Âzle┼čmesi, mirasb─▒rakan ile muhtemel miras├ž─▒ aras─▒nda yap─▒lan bir s├Âzle┼čmedir. O halde, yaln─▒zca muhtemel miras├ž─▒n─▒n mirastan feragati ge├žerli olmamaktad─▒r. Mirasb─▒rakan ve miras├ž─▒n─▒n ortak iradeleri s├Âz konusu s├Âzle┼čmede yer almal─▒d─▒r. Mirastan feragat s├Âzle┼čmesinin ┼čekline ili┼čkin kanunun ilgili maddelerinde herhangi bir d├╝zenleme yer almamaktad─▒r. Ancak Yarg─▒tayÔÇÖ─▒n[1] da kabul etti─či ├╝zere, mirastan feragat s├Âzle┼čmesi resmi vasiyetname ┼čeklinde yap─▒lmal─▒d─▒r. Di─čer bir ifadeyle, mirastan feragat s├Âzle┼čmesi, iki tan─▒─č─▒n kat─▒lmas─▒yla resm├« memur (sulh h├ókimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmi┼č di─čer bir g├Ârevli) taraf─▒ndan d├╝zenlendi─či takdirde ge├žerli say─▒lmaktad─▒r. ┼×ekil ┼čart─▒na uyulmadan yap─▒lan mirastan feragat s├Âzle┼čmesi kendili─činden h├╝k├╝ms├╝z hale gelmemektedir. Taraflar─▒n, di─čer ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflarda oldu─ču gibi belirli s├╝reler i├žerisinde tasarrufun iptalini dava etmeleri gerekmektedir (TMK m.558-559).

Mirastan Feragat S├Âzle┼čmesi Ne Zaman H├╝k├╝mden D├╝┼čmektedir?

Mirastan feragat s├Âzle┼čmesi belirli bir ki┼či lehine yap─▒lm─▒┼č olup bu ki┼činin herhangi bir sebeple miras├ž─▒ olamamas─▒ halinde h├╝k├╝mden d├╝┼čmektedir (TMK m.529/1). Mirastan feragat s├Âzle┼čmesi belli bir ki┼či lehine yap─▒lmam─▒┼čsa, en yak─▒n ortak k├Âk├╝n altsoyu lehine yap─▒lm─▒┼č say─▒lmaktad─▒r (TMK m.529/2). ├ľrnek vermek gerekirse, mirasb─▒rakan─▒n e┼či ve altsoyunun bulundu─ču, altsoyundan birinin belirli bir ki┼či lehine olmadan mirastan feragat etti─či durumda, feragatten yararlanacak ki┼čiler feragat etmemi┼č olan di─čer altsoy miras├ž─▒lar olacakt─▒r. ┼×ayet bu ki┼čilerin herhangi bir sebeple miras├ž─▒ olamamalar─▒ halinde, feragat yine h├╝k├╝mden d├╝┼čmektedir (TMK m.529/2).

Mirastan feragat etmeyi d├╝┼č├╝n├╝yor ya da mirastan feragat edilmesi ile ilgili bir uyu┼čmazl─▒k ya┼č─▒yor iseniz, Elbinsel Kanzlei ve alan─▒nda uzman avukatlar─▒ndan her t├╝rl├╝ hukuki deste─či alabilirsiniz.

[1] Y─░BK. 11.02.1959, 1958/16- 1959/14.

10. T├╝rk Miras Hukuku┬┤nda Sakl─▒ Pay Nedir ve Alman HukukuÔÇÖndaki Farkl─▒l─▒klar Nelerdir?

T├╝rk Miras HukukuÔÇÖnda Sakl─▒ Pay

Mirasb─▒rakan, miras─▒n─▒n tamam─▒nda tasarrufta bulunma serbestisine sahip de─čildir. Mirasb─▒rakan, altsoyu (evlatl─▒─č─▒ da d├óhil), ├╝stsoyu veya e┼či bulundu─ču takdirde, miras─▒n─▒n ancak sakl─▒ paylar d─▒┼č─▒nda kalan k─▒sm─▒nda ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflarda bulunabilmektedir (TMK m.505). Bu miras├ž─▒lardan hi├ž biri yoksa miras─▒n tamam─▒nda tasarruf edilebilmektedir (TMK.505/2).

Sakl─▒ Pay Oranlar─▒

TMK m.506ÔÇÖda belirtildi─či ├╝zere sakl─▒ pay oranlar─▒;

  1. Altsoy i├žin yasal miras pay─▒n─▒n yar─▒s─▒,
  2. Ana ve babadan her biri i├žin yasal miras pay─▒n─▒n d├Ârtte biri,
  3. Sa─č kalan e┼č i├žin, altsoy veya ana ve baba z├╝mresiyle birlikte miras├ž─▒ olmas─▒ h├ólinde yasal miras pay─▒n─▒n tamam─▒,

di─čer h├óllerde yasal miras pay─▒n─▒n d├Ârtte ├╝├ž├╝ olarak belirlenmi┼čtir.

Sakl─▒ Pay─▒n ─░hlali Halinde Ne Yap─▒labilir?

Sakl─▒ pay─▒ ihlal edilen miras├ž─▒lar, mirasb─▒rakan─▒n sa─čl─▒─č─▒nda yapt─▒─č─▒ ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar─▒n sakl─▒ paylar─▒n─▒ ihlal etti─či ├Âl├ž├╝de indirilmesini ya da ge├žersiz say─▒lmas─▒n─▒ dava yoluyla isteyebilirler. Bu dava ÔÇśtenkis davas─▒ÔÇÖ olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r (TMK m.560). Tenkis davas─▒ a├žma hakk─▒ belirli s├╝relere tabi tutulmu┼čtur. Buna g├Âre, miras├ž─▒lar, sakl─▒ paylar─▒n─▒n zedelendi─čini ├Â─črendikleri tarihten ba┼člayarak bir y─▒l ve her h├ólde vasiyetnamelerde a├ž─▒lma tarihinin, di─čer tasarruflarda miras─▒n a├ž─▒lmas─▒ tarihinin ├╝zerinden on y─▒l s├╝reyle tenkis davas─▒ a├žabilmektedirler (TMK m.571/1). S├Âz konusu s├╝relerin ge├žmesi halinde, miras├ž─▒lar dava haklar─▒n─▒ kaybetmektedirler. Hak kayb─▒ ya┼čanmamas─▒ i├žin hukuki destek al─▒nmas─▒ olduk├ža ├Ânem arz etmektedir. Tenkis davas─▒, ancak mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝ halinde a├ž─▒labilen bir davad─▒r. Dolay─▒s─▒yla, sakl─▒ paylar─▒ ihlal edilen miras├ž─▒lar bu durumdan haberdar olsalar dahi mirasb─▒rakan─▒n sa─čl─▒─č─▒nda tenkis davas─▒ yoluyla haklar─▒n─▒ ileri s├╝rememektedirler. Mirasb─▒rakana veya mirasb─▒rakan─▒n yak─▒nlar─▒ndan birine kar┼č─▒ a─č─▒r bir su├ž i┼čleme ya da mirasb─▒rakana veya mirasb─▒rakan─▒n aile ├╝yelerine kar┼č─▒ aile hukukundan do─čan y├╝k├╝ml├╝l├╝klerini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de yerine getirmeme sebeplerinden biriyle miras├ž─▒l─▒ktan ├ž─▒kar─▒lan ki┼čiler, mirastan pay alamayacaklar─▒ gibi, tenkis davas─▒ da a├žamamaktad─▒rlar (TMK m.511). Mirasb─▒rakan, mirastan feragat eden miras├ž─▒ya, sa─čl─▒─č─▒nda terekenin tasarruf edilebilir k─▒sm─▒n─▒ a┼čan edimlerde bulunmu┼č olabilir. Bu durumda, di─čer miras├ž─▒lar bunun tenkisini isteyebilmektedirler (TMK m.573).
Mirasb─▒rakan─▒n, sakl─▒ pay sahibi miras├ž─▒lar─▒na sa─čl─▒─č─▒nda yapt─▒─č─▒ ve tasarruf edilebilen k─▒sm─▒ a┼čan ├Âl├╝me ba─čl─▒ tasarruflar─▒n da tenkisi s├Âz konusu olabilmektedir (TMK m.561). Son olarak, tenkis davas─▒ mirasb─▒rakan─▒n son yerle┼čim yerinin bulundu─ču asliye hukuk mahkemelerinde a├ž─▒labilmektedir.[1]

T├╝rkiyeÔÇÖde ya da AlmanyaÔÇÖda sakl─▒ paylar─▒ ihlal edilen ki┼čiler i├žin her t├╝rl├╝ dan─▒┼čmanl─▒k ve dava takibi hizmetleri Elbinsel Kanzlei taraf─▒ndan verilmektedir.

Alman Miras HukukuÔÇÖndaki Farkl─▒l─▒klar Nelerdir?

Alman Miras HukukuÔÇÖnda da T├╝rk HukukuÔÇÖnda oldu─ču gibi sakl─▒ pay kavram─▒ mevcuttur. Mirasb─▒rakan, miras─▒n─▒n tamam─▒nda tasarruf etme h├╝rriyetine sahip de─čildir. Kanunen miras─▒n belirli bir miktar─▒ sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒na ├Âzg├╝lenmi┼čtir. Mirasb─▒rakan─▒n sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒, onun altsoyu (├žocuklar─▒), ├╝st soyu, e┼či ve hayat arkada┼č─▒d─▒r. Kanuni sakl─▒ pay oran─▒ miras─▒n yar─▒s─▒d─▒r. Burada belirtmek gerekir ki, T├╝rk Miras HukukuÔÇÖndan farkl─▒ olarak, Alman HukukuÔÇÖnda sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒ ancak miras kalan menkul ya da gayrimenkul mal─▒n paylar─▒ oran─▒nda kar┼č─▒l─▒─č─▒ olan nakdin ├Âdenmesini talep edebilmektedirler. O halde, sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒, menkul ya da gayrimenkul mal ├╝zerinde do─črudan hak iddia edememektedirler. Dolay─▒s─▒yla, sakl─▒ pay talebi herhangi bir mal ya da hak transferi yoluyla de─čil, sat─▒┼č sonras─▒ makbuz veya dekont yoluyla kar┼č─▒lanmaktad─▒r. Mirasb─▒rakan ve sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒n─▒n anla┼čarak bu durumun aksini kararla┼čt─▒rmalar─▒ da m├╝mk├╝nd├╝r. Bu durumda, aksinin kararla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒n belgelenmesi ileride do─čabilecek anla┼čmazl─▒klar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânem arz etmektedir.
Alman Miras HukukuÔÇÖnda da sakl─▒ pay iddias─▒ belirli s├╝rede ileri s├╝r├╝lmedi─či takdirde hakk─▒n kayb─▒na yol a├žmaktad─▒r. Kural olarak, sakl─▒ pay miras├ž─▒lar─▒ bu iddialar─▒n─▒ sakl─▒ paylar─▒n─▒n zedelendi─čini ├Â─črendikleri tarihten itibaren ├╝├ž y─▒l i├žinde ileri s├╝rmek zorundad─▒rlar. Aksi halde, hak sahibi ileride sakl─▒ pay iddias─▒nda bulunamamaktad─▒r.

[1] TMK m.576 ve 6100 say─▒l─▒ Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.2.

11. Miras├ž─▒lar─▒n Vergisel Y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri Nelerdir?

T├╝rk Miras Hukuku┬┤nda miras├ž─▒lar─▒ ilgilendiren en ├Ânemli vergi t├╝r├╝, veraset ve intikal vergisidir. T├╝rk vatanda┼člar─▒ ile T├╝rkiye Cumhuriyeti s─▒n─▒rlar─▒nda intikal eden mallar, veraset ve intikal vergisinin konusunu olu┼čturmaktad─▒r. Di─čer bir ifadeyle, T├╝rk vatanda┼člar─▒na ait mallar ve T├╝rkiyeÔÇÖde bulunan mallar─▒n mirasb─▒rakan─▒n ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine miras├ž─▒lar─▒na intikal etmesi bu verginin uygulama alan─▒na girmektedir.[1] T├╝rk vatanda┼člar─▒na yurtd─▒┼č─▒nda miras yoluyla kazand─▒rma yap─▒lmas─▒ halinde de bu vergi t├╝r├╝n├╝n uygulanmas─▒ s├Âz konusu olmaktad─▒r. Ancak, T├╝rk vatanda┼člar─▒n─▒n T├╝rkiye d─▒┼č─▒nda bulunan mallar─▒n─▒n veraset yoluyla T├╝rkiyeÔÇÖde yerle┼čik olmayan yabanc─▒ ┼čah─▒slara intikali bu verginin konusuna girmemektedir.[2]

Veraset ve intikal vergisinin uygulanmas─▒nda bir tak─▒m muafiyetler ve istisnalar mevcuttur. ├ľrne─čin, kamu yarar─▒ amac─▒ g├╝den te┼čekk├╝ller ve fahri konsoloslar hari├ž diplomasi mensuplar─▒ veraset ve intikal vergisinden muaf tutulmu┼člard─▒r. ├ľte yandan, veraset yoluyla intikal eden ev e┼čyas─▒ ile murise ait ki┼čisel e┼čyalar; veraset yoluyla intikal eden mallar─▒n, evlatl─▒klar da d├óhil olmak ├╝zere ├žocuklar ve e┼čten her birine d├╝┼čen miras paylar─▒n─▒n (2014 y─▒l─▒ i├žin) 146.306 TLÔÇÖsi, e┼čin yaln─▒z ba┼č─▒na miras├ž─▒ olmas─▒ halinde ise kendisine isabet eden miras pay─▒n─▒n (2014 y─▒l─▒ i├žin) 292.791 TLÔÇÖsi vergiden istisna tutulmu┼čtur.[3]

Veraset yoluyla mirasb─▒rakandan miras├ž─▒lar─▒na herhangi bir mal─▒n intikalinin ger├žekle┼čmesi halinde, beyanname verme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ g├╝ndeme gelmektedir. Bu beyannameyi, kendisine mal intikal eden ger├žek veya t├╝zel ki┼čiler vermekle m├╝kelleftir. Miras├ž─▒lar dilerse vekilleri arac─▒l─▒─č─▒ ile de beyanname verebilmektedirler. ├ľyle ki, veraset yoluyla intikal eden mal, istisna haddinin alt─▒nda kalsa dahi beyanname verilmesi gerekmektedir. ┼×ayet vefat eden ki┼či, miras├ž─▒lar─▒na herhangi bir mal b─▒rakmad─▒ysa, bu durumun bir dilek├že ile vergi dairesine bildirilmesi gerekecektir.[4]

Beyanname, mirasb─▒rakan─▒n ikametg├óh─▒n─▒n bulundu─ču, ikametg├óh yabanc─▒ ├╝lkede ise, T├╝rkiye┬┤de son ikametg├óh─▒n─▒n bulundu─ču vergi dairesine verilmektedir. T├╝rkiye┬┤de daha ├Ânce hi├ž ikamet edilmemesi yahut ikametg├óh─▒n tespit edilememesi durumunda beyanname, veraset yoluyla intikal eden mal─▒n bulundu─ču veya m├╝kelleflerin ikametg├óhlar─▒n─▒n ba─čl─▒ bulundu─ču yer vergi dairesine verilmektedir. Ayr─▒yeten, yurtd─▒┼č─▒nda ikamet eden ki┼čiler beyannamelerini konsolosluklara verebilmektedirler. Beyannameler, bizzat elden vergi dairelerine verilebilece─či gibi, taahh├╝tl├╝ posta ile de vergi dairelerine g├Ânderilebilmektedir. [5]

Veraset ve ─░ntikal vergisinin verilece─či zaman ├Ânem arz etmektedir:

  • ÔÇś├ľl├╝m T├╝rkiyeÔÇÖde meydana gelmi┼č ise ├Âl├╝m tarihinden itibaren d├Ârt ay i├žinde,
  • ├ľl├╝m T├╝rkiyeÔÇÖde meydana gelmi┼č ve m├╝kellefler yabanc─▒ bir memlekette bulunuyorsa ├Âl├╝m tarihini takip eden alt─▒ ay i├žinde verilir,
  • ├ľl├╝m yabanc─▒ bir memlekette meydana gelmi┼č ve m├╝kellefler T├╝rkiyeÔÇÖde bulunuyorsa ├Âl├╝m tarihini takip eden alt─▒ ay i├žinde,
  • ├ľl├╝m yabanc─▒ bir memlekette meydana gelmi┼č ve m├╝kellefler ├Âlenin bulundu─ču memlekette bulunuyorsa ├Âl├╝m tarihini takip eden d├Ârt ay i├žinde,
  • ├ľl├╝m yabanc─▒ bir memlekette meydana gelmi┼č ve m├╝kellefler ├Âlenin bulundu─ču memleketin d─▒┼č─▒nda ba┼čka bir yabanc─▒ memlekette bulunuyorsa ├Âl├╝m tarihini takip eden sekiz ay i├žinde verilmesi gerekmektedir.[6]ÔÇÖ

[1] Gelir ─░daresi Ba┼čkanl─▒─č─▒, Miras├ž─▒lar─▒n Vergisel Y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri Rehberi, 2014, sf.1.
[2] ─░bid.
[3] ─░bid. sf.3.
[4] ─░bid. sf.6.
[5] ─░bid. sf.6,7.
[6]dp.14, sf.7.

12. Miras Hukuku Uygulamas─▒nda Ne Gibi Sorunlarla Kar┼č─▒la┼č─▒labilir?

e-devlet/ Terc├╝me ─░┼člemleri/ Apostil ─░┼člemleri

T├╝rkiyeÔÇÖde ya da AlmanyaÔÇÖda vefat eden yak─▒n─▒n─▒z─▒n olmas─▒ halinde, miras├ž─▒ oldu─čunuzu belgeleyen miras├ž─▒l─▒k belgesi (veraset ilam─▒) ├ž─▒karma konusunda Elbinsel Kanzlei olarak her t├╝rl├╝ hukuki deste─či m├╝vekkillerimize sunmaktay─▒z. Eskiden beri s├╝regelen, ekonomik, etnik ya da n├╝fus de─či┼čimi gibi nedenlerle T├╝rkiye ve Almanya aras─▒nda yo─čunluklu olarak g├Â├žler ya┼čanmaktad─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖden AlmanyaÔÇÖya g├Â├ž├╝n 50.y─▒l─▒n─▒ doldurdu─čumuz bu g├╝nlerde, nesiller aras─▒ndaki farklar ├žo─čalmakta, araya giren mesafeler akraba ili┼čkilerini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de zay─▒flatmaktad─▒r. Dolay─▒s─▒yla, AlmanyaÔÇÖda ya┼čayan T├╝rk veya Alman vatanda┼člar─▒n─▒n, T├╝rkiyeÔÇÖde ya┼čayan akrabalar─▒n─▒n varl─▒─č─▒ndan ya da bu akrabalar─▒n─▒n vefat─▒ halinde kendilerine kalan mirastan haberdar olmalar─▒ ├žo─ču zaman g├╝├ž olmaktad─▒r. Bu durum, T├╝rkiyeÔÇÖde ya┼čayan T├╝rk veya Alman vatanda┼člar─▒ a├ž─▒s─▒ndan da ge├žerlidir.

T├╝rkiyeÔÇÖde ya da AlmanyaÔÇÖda ya┼čayan ve haberdar olmad─▒─č─▒n─▒z akraban─▒z vefat etmi┼č ve geride sizin de hak sahibi oldu─čunuz menkul ya da gayrimenkul miras b─▒rakm─▒┼č olabilir. Mirastan haberdar olunmamas─▒ veya ge├ž haberdar olunmas─▒ halinde, belirli s├╝relerin ge├žmesi ile miras├ž─▒l─▒k hakk─▒n─▒n kaybedilmesi s├Âz konusu olmaktad─▒r. Hak kay─▒plar─▒n─▒n ya┼čanmamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan mirastan zaman─▒nda haberdar olmak ve miras├ž─▒l─▒k i┼člemlerini ba┼člatmak olduk├ža ├Ânemlidir.

Ayr─▒ca belirtmek gerekir ki, miras├ž─▒l─▒─č─▒n tespiti konusunda T├╝rk ve Alman Miras HukukuÔÇÖnda ├Ânemli farkl─▒l─▒klar bulunmaktad─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde, bir ki┼činin miras├ž─▒ oldu─čunun tespitinde n├╝fus kay─▒tlar─▒ esas al─▒n─▒rken, AlmanyaÔÇÖda farkl─▒ bir uygulama hakimdir. Alman Devleti, vefat durumunda kimlerin ne oranda miras├ž─▒ olduklar─▒n─▒n tespiti konusunda ara┼čt─▒rma yapmakla m├╝kellef de─čildir. Do─čum belgesiyle ba┼čvuran herhangi bir miras├ž─▒n─▒n yeminle verdi─či ifade mirasa hak kazanmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan yeterli g├Âr├╝lmektedir. Bu durumda, ki┼čilerin yasal s├╝relerde miras├ž─▒ olduklar─▒n─▒ kan─▒tlayan belgelerle miras├ž─▒l─▒k iddias─▒nda bulunmalar─▒ ├Ânem arz etmektedir. Aksi halde, mirastan yoksun kal─▒nmas─▒ s├Âz konusu olmaktad─▒r. Bu gibi durumlarda hak kay─▒plar─▒ ya┼čanmamas─▒ i├žin Elbinsel Kanzlei, m├╝vekkillerinin T├╝rkiyeÔÇÖde veya AlmanyaÔÇÖda ya┼čayan akrabalar─▒n─▒n bulunmas─▒, miras├ž─▒l─▒─č─▒n tespiti ve mirastan hak iddia edilmesi konular─▒nda her t├╝rl├╝ hukuki hizmeti vermektedir.

T├╝rkiye ve AlmanyaÔÇÖda vefat eden yak─▒n─▒n─▒zdan kalan menkul ya da gayrimenkullerin sat─▒┼č─▒ i├žin tapu ve noter i┼člemleri d├óhil her t├╝rl├╝ hukuki hizmet de taraf─▒m─▒zdan m├╝vekkillerimize sunulmaktad─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖden al─▒nan veraset ilam─▒, miras s├Âzle┼čmesi, n├╝fus kayd─▒, evlilik c├╝zdan─▒ gibi belgelerin AlmanyaÔÇÖda ge├žerli olabilmesi i├žin Almanca diline terc├╝me edilip ve yetkili makamlarca tasdik edilmesi ya da apostil ┼čerhi konulmas─▒ zorunludur. Ayn─▒ ┼čekilde, AlmanyaÔÇÖdan al─▒nan bir mahkeme ilam─▒n─▒n, do─čum belgesinin veya miras hakk─▒na dair herhangi bir belgenin T├╝rkiyeÔÇÖde hukuken ge├žerli olabilmesi i├žin, s├Âz konusu evrak─▒n T├╝rk├žeÔÇÖ ye terc├╝mesi ve tasdiki/apostili mecburidir. Aksi takdirde, ilgili ki┼čilerin yabanc─▒ ├╝lkede hak iddia etmesi olduk├ža zorla┼čmakta ve ├žok masrafl─▒ hale gelmektedir. Ki┼čilerin hak kayb─▒ ya┼čamamas─▒ ve bir an evvel hak sahipliklerini iddia etmeleri i├žin gerekli olan terc├╝me, tasdik ve apostil i┼člemleri Elbinsel Kanzlei taraf─▒ndan m├╝vekkillerine tan─▒nan bir di─čer hizmettir.

T.C Devleti, tapu bilgileri ve vergi bor├žlar─▒n─▒n sorgulanmas─▒ ya da vergi ├Âdemelerinin yap─▒lmas─▒ gibi devlet taraf─▒ndan verilen hizmetlerin elektronik ortamda sunulmas─▒yla vatanda┼člar─▒na baz─▒ kolayl─▒klar sa─člamaktad─▒r. Devlet kurumlar─▒na ve kurumlarca sunulan hizmetlere ula┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan bu platform e-devlet olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r. Vatanda┼člara, e-devletten yararlanabilmeleri i├žin gerekli olan bilgilerin verilmesi ve ┼čifrelerin edinilmesi konular─▒nda da Elbinsel Kanzlei her t├╝rl├╝ deste─či sa─člamaktad─▒r.

Come fly with me